TP.HCM đề xuất miễn giấy phép xây dựng cho nhà dưới 7 tầng: Giải pháp tháo gỡ thủ tục hành chính và thúc đẩy phát triển đô thị

Khi thủ tục xây dựng trở thành rào cản

Trong nhiều năm qua, thủ tục cấp giấy phép xây dựng luôn là một trong những vấn đề khiến người dân và doanh nghiệp tốn nhiều thời gian, chi phí và công sức. Ở các đô thị lớn như TP.HCM, nhu cầu xây dựng nhà ở riêng lẻ, đặc biệt tại các khu dân cư đã có quy hoạch chi tiết, ngày càng tăng cao. Tuy nhiên, việc phải hoàn tất đầy đủ hồ sơ, thủ tục xin phép trước khi thi công vẫn tạo nên không ít khó khăn.

Trong bối cảnh đó, TP.HCM vừa tiếp tục đề xuất miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, nếu công trình nằm trong khu vực đã có quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hoặc thiết kế đô thị được phê duyệt. Động thái này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ “nút thắt” thủ tục hành chính, giảm gánh nặng cho người dân, đồng thời đẩy nhanh tiến độ phát triển hạ tầng và nhà ở trên địa bàn thành phố.

Thực trạng cấp phép xây dựng tại TP.HCM

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, trong 9 tháng đầu năm 2025, toàn TP.HCM đã cấp 18.467 giấy phép xây dựng. Con số này phản ánh nhu cầu xây dựng và cải tạo nhà ở trên địa bàn thành phố vẫn rất lớn. Tuy nhiên, song song đó, việc quản lý, giám sát và thực thi các quy định liên quan vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt trong khâu thủ tục hành chính.

Việc xin cấp phép thường mất thời gian, trong khi nhiều công trình nằm trong khu vực đã có quy hoạch chi tiết hoặc thiết kế đô thị được phê duyệt. Điều này khiến người dân băn khoăn: “Tại sao phải xin phép lại, trong khi khu vực đã có quy hoạch rõ ràng?” Đây chính là lý do Sở Xây dựng kiến nghị UBND TP tiếp tục báo cáo, đề xuất lên cấp cao hơn để điều chỉnh quy định, nhằm hợp lý hóa thủ tục.

Nội dung đề xuất miễn giấy phép xây dựng

Đề xuất của TP.HCM tập trung vào nhóm đối tượng cụ thể: nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng. Điều kiện được miễn giấy phép bao gồm:

• Công trình nằm trong khu vực có quy hoạch chi tiết 1/500 đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

• Công trình nằm trong khu vực đã có thiết kế đô thị được phê duyệt, đảm bảo phù hợp với chỉ tiêu quy hoạch – kiến trúc.

Ngoài ra, Sở Xây dựng cũng đề nghị mở rộng phạm vi áp dụng đối với những khu vực có thiết kế đô thị chi tiết, khi các tiêu chuẩn kiến trúc – hạ tầng đã được quy định rõ ràng. Việc này sẽ giúp tăng tính minh bạch, đồng thời giảm đáng kể số lượng hồ sơ xin cấp phép, tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả người dân lẫn cơ quan quản lý.

Kế hoạch triển khai từ nay đến cuối năm 2025

Để hiện thực hóa chủ trương này, Sở Xây dựng TP.HCM sẽ phối hợp cùng UBND thành phố và các địa phương thực hiện các bước sau:

1. Rà soát và công khai thông tin: Các quận, huyện và TP Thủ Đức phải lập danh mục những dự án đã được duyệt quy hoạch 1/500 (hoặc tổng mặt bằng 1/500 kèm phương án kiến trúc) và công khai cho người dân biết.

2. Tháo gỡ khó khăn trong thực tế: Trong quá trình triển khai, các đơn vị cấp cơ sở sẽ được hướng dẫn xử lý tình huống, tránh phát sinh rắc rối khi áp dụng quy định miễn giấy phép.

3. Giám sát và tổng kết: Sau khi thí điểm, Sở Xây dựng sẽ tổng kết, đánh giá hiệu quả để làm cơ sở cho việc nhân rộng hoặc điều chỉnh chính sách trong tương lai.

Đây là bước đi được kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi tích cực trong quản lý xây dựng đô thị, giảm tải cho cơ quan cấp phép và đem lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Gắn với chương trình cải tạo đô thị và phát triển nhà ở xã hội

Không chỉ tập trung vào thủ tục cấp phép, TP.HCM còn đang triển khai mạnh mẽ chương trình di dời nhà ở ven kênh rạch – một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn hiện nay.

• Mục tiêu năm 2025: 6.500 căn cần được di dời, bồi thường.

• Kết quả đến thời điểm hiện tại: đã thực hiện 5.548 căn, đạt khoảng 85,35% chỉ tiêu.

Song song đó, một số dự án nhà ở xã hội đã được khởi công nhằm đáp ứng nhu cầu an cư của người dân, điển hình như:

• Dự án tại số 4 Phan Chu Trinh (quận Bình Thạnh).

• Dự án HUD Thủ Đức, thuộc khu dân cư – công viên giải trí Hiệp Bình Phước.

Việc kết hợp giữa cải cách thủ tục và phát triển nhà ở xã hội cho thấy TP.HCM đang hướng đến mục tiêu kép: vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, vừa thúc đẩy chỉnh trang, mở rộng đô thị văn minh, hiện đại.

Giải ngân vốn đầu tư và điều chỉnh quy hoạch chung

Theo số liệu đến tháng 9/2025, TP.HCM đã giải ngân 23.866 tỉ đồng, tương đương 60% kế hoạch cả năm. Đây là nỗ lực quan trọng trong bối cảnh nhiều dự án trọng điểm đang cần vốn để hoàn thành. Thành phố đặt mục tiêu tiếp tục tháo gỡ vướng mắc để đạt 100% kế hoạch giải ngân, đồng thời đảm bảo tiến độ các công trình hạ tầng thiết yếu.

Không dừng lại ở việc xử lý thủ tục hiện tại, Sở Xây dựng cũng đang triển khai hồ sơ điều chỉnh “Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến 2060”. Bộ hồ sơ bao gồm: bản thuyết minh, bản vẽ, quy định quản lý, cùng các đề xuất lập đồ án quy hoạch chuyên ngành về hạ tầng kỹ thuật và quản lý kiến trúc ven sông, ven rạch giai đoạn 2025 – 2030.

Điều này cho thấy định hướng dài hạn của TP.HCM không chỉ giải quyết những vướng mắc tức thời, mà còn hướng đến phát triển bền vững, hiện đại hóa đô thị trong vài thập kỷ tới.

Ý nghĩa của đề xuất miễn giấy phép xây dựng

Nếu được chấp thuận, đề xuất miễn giấy phép xây dựng cho nhà dưới 7 tầng sẽ mang lại nhiều lợi ích:

• Đối với người dân: giảm thời gian, chi phí thủ tục; dễ dàng triển khai kế hoạch xây dựng, cải tạo nhà ở.

• Đối với doanh nghiệp: thủ tục hành chính gọn nhẹ, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà thầu, chủ đầu tư triển khai dự án.

• Đối với cơ quan quản lý: giảm khối lượng hồ sơ phải xử lý, tập trung nguồn lực vào công tác quy hoạch, giám sát chất lượng và quản lý đô thị.

• Đối với toàn thành phố: thúc đẩy tiến độ chỉnh trang đô thị, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Kết luận và định hướng hành động

Việc TP.HCM tiếp tục kiến nghị miễn giấy phép xây dựng cho nhà ở dưới 7 tầng là một bước đi quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đô thị hiện đại, thông minh và bền vững.