Mở bài
Pháp luật xây dựng giữ vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các hoạt động đầu tư xây dựng tại Việt Nam diễn ra an toàn, hiệu quả và minh bạch. Bước sang giai đoạn 2025–2026, Chính phủ và Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy định nhằm nâng cao chất lượng công trình, siết chặt an toàn lao động và thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành. Việc nắm rõ các quy định hiện hành là cần thiết để các doanh nghiệp xây dựng giảm rủi ro pháp lý và tối ưu hiệu quả thi công.
Quy định về giấy phép xây dựng (theo luật hiện hành)
Hiện nay, thời gian cấp giấy phép xây dựng được quy định tại Luật Xây dựng 2014 sửa đổi 2020, trong đó:
-
Giấy phép xây dựng công trình: 15 ngày
-
Giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ: 10 ngày
Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã triển khai dịch vụ công trực tuyến, cho phép nộp hồ sơ online và trả kết quả điện tử, giúp rút ngắn thời gian xử lý thực tế, dù không phải là quy định pháp luật mới.
Tình huống minh họa:
Công ty X nộp hồ sơ xin phép xây dựng qua cổng dịch vụ công của địa phương và nhận kết quả chỉ trong 7 ngày nhờ quy trình xử lý hồ sơ trực tuyến nhanh hơn, giúp đẩy nhanh tiến độ thi công.
Tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn đang áp dụng
Năm 2025–2026, các doanh nghiệp xây dựng vẫn phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quan trọng như:
-
QCVN 06:2022/BXD – An toàn cháy cho nhà và công trình
-
QCVN 16:2019/BXD – Quy chuẩn vật liệu xây dựng
-
Các TCVN về kết cấu, bê tông, tải trọng gió, động đất…
Những quy chuẩn này hướng đến việc nâng cao độ bền và an toàn của công trình, đồng thời thúc đẩy sử dụng vật liệu bền vững.
An toàn lao động trong xây dựng được siết chặt
Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, các vi phạm an toàn lao động có thể bị phạt từ 40 – 100 triệu đồng, kèm theo đình chỉ thi công nếu không đảm bảo điều kiện an toàn cho người lao động.
Ví dụ thực tế:
Một dự án tại Hà Nội năm 2024 bị xử phạt 75 triệu đồng do không trang bị đầy đủ bảo hộ tại khu vực thi công tầng cao, đồng thời bị yêu cầu tạm ngừng thi công để bổ sung các biện pháp an toàn.
Quản lý chi phí và hợp đồng xây dựng minh bạch hơn
Các doanh nghiệp hiện đang áp dụng các văn bản pháp lý quan trọng:
-
Nghị định 10/2021/NĐ-CP – Quản lý chi phí đầu tư xây dựng
-
Nghị định 37/2015/NĐ-CP và 50/2021/NĐ-CP – Hợp đồng xây dựng
-
Thông tư 11/2021/TT-BXD – Quản lý chi phí và định mức xây dựng
Các văn bản này yêu cầu minh bạch giá trị hợp đồng, cơ chế điều chỉnh giá và trách nhiệm giữa chủ đầu tư – nhà thầu.
Chuyển đổi số trong quản lý xây dựng
Chính phủ đang thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng BIM (Building Information Modeling) theo Quyết định 258/QĐ-TTg năm 2023, giúp:
-
Quản lý thiết kế – thi công – vận hành
-
Kiểm soát chi phí
-
Phát hiện sai sót sớm
-
Giảm phát sinh chi phí và rủi ro trong quá trình xây dựng
Tình huống minh họa:
Công ty Z áp dụng BIM trong dự án khu đô thị mới, giúp giảm 15% chi phí phát sinh và rút ngắn 10% thời gian thi công nhờ kiểm soát tốt khối lượng và tiến độ
